Mevzuat ve Denetim · Biyomex Medikal · · 12 dk okuma
Bir tıbbi cihazın MDR sertifikası, Avrupa Komisyonu'nun iki resmî veri tabanından doğrulanır: sertifikanın kendisi EUDAMED'den, sertifikayı düzenleyen onaylanmış kuruluş ise NANDO'dan sorgulanır. CE işareti, üretici beyanı veya PDF hâlinde gönderilen bir sertifika tek başına kanıt değildir.
Doğrulama dört adımda yapılır:
Bu rehberi hastane satın alma birimleri, biyomedikal mühendisler, ithalatçılar ve distribütörler için hazırladık. Aşağıda her adımı, geçiş dönemindeki MDD sertifikalarını, sahte belge işaretlerini ve bildirim yollarını açıklıyoruz.
MDR (Medical Device Regulation), Avrupa Birliği'nin tıbbi cihazlara ilişkin temel mevzuatı olan (AB) 2017/745 sayılı Tıbbi Cihaz Tüzüğü'dür. Tıbbi cihazların tasarımını, üretimini, klinik değerlendirmesini, piyasaya arzını ve satış sonrası gözetimini düzenler.
MDR, 93/42/EEC sayılı Tıbbi Cihaz Direktifi (MDD) ile 90/385/EEC sayılı Aktif İmplante Edilebilir Tıbbi Cihazlar Direktifi'nin (AIMDD) yerini almıştır. Türkiye'de aynı kurallar, 2 Haziran 2021 tarihli ve 31499 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tıbbi Cihaz Yönetmeliği ile uygulanır.
MDR, 26 Mayıs 2021 tarihinde zorunlu olarak uygulanmaya başladı. Eski direktiflere göre sertifikalandırılmış bazı cihazlar ise koşullu geçiş süreleri sayesinde 2027 veya 2028 sonuna kadar piyasaya arz edilebilir.
| Tarih | Ne oldu? |
|---|---|
| 5 Nisan 2017 | MDR kabul edildi |
| 25 Mayıs 2017 | MDR yürürlüğe girdi |
| 26 Mayıs 2021 | MDR'nin genel uygulama tarihi (başlangıçta 26 Mayıs 2020'ydi, bir yıl ertelendi) |
| 20 Mart 2023 | (AB) 2023/607 sayılı Tüzük geçiş sürelerini uzattı |
| 26 Mayıs 2024 | Geçişten yararlanmak için MDR başvurusu ve kalite yönetim sistemi son tarihi |
| 26 Eylül 2024 | Onaylanmış kuruluşla yazılı sözleşme son tarihi |
| 28 Mayıs 2026 | EUDAMED'in ilk dört modülünün kullanımı zorunlu oldu |
| 31 Aralık 2027 | Sınıf III ve sınıf IIb implante edilebilir cihazlar için geçişin sonu |
| 31 Aralık 2028 | Diğer sınıf IIb, sınıf IIa ve sınıf Is/Im cihazlar için geçişin sonu |
Kaynak: (AB) 2023/607 sayılı Tüzük, Avrupa Komisyonu EUDAMED duyurusu.
Evet, ama yalnızca geçiş koşullarının tamamını karşılıyorsa. Bir cihazın MDD sertifikası taşıması tek başına mevzuata aykırılık anlamına gelmez; tek başına uygunluk kanıtı da değildir.
Geçiş süresinden yararlanmak için üreticinin şu koşulları sağlaması gerekir:
Bu nedenle eski bir MDD sertifikası sunan üreticiden, geçiş koşullarını karşıladığını gösteren onaylanmış kuruluş teyit yazısını ve üretici beyanını da isteyin. Sınıf III ısmarlama implante edilebilir cihazlar için geçiş süresi 26 Mayıs 2026'da sona ermiştir.
Hayır. MDR kapsamındaki her cihaz CE işareti taşımak ve AB Uygunluk Beyanı'na sahip olmak zorundadır, ancak onaylanmış kuruluş tarafından düzenlenen sertifika yalnızca belirli risk sınıflarında zorunludur. Hangi belgeyi isteyeceğinizi cihazın risk sınıfı belirler.
| Risk sınıfı | Açıklama | Örnek cihazlar | NB sertifikası gerekir mi? |
|---|---|---|---|
| Sınıf I | Düşük risk | Stetoskop, manuel tekerlekli sandalye | Hayır; üretici kendi beyanıyla CE işareti koyar |
| Sınıf Is | Steril sunulan sınıf I | Steril sargı ve pansuman malzemeleri | Evet, yalnızca sterilite yönünden |
| Sınıf Im | Ölçüm fonksiyonlu sınıf I | Ölçekli ilaç kapları | Evet, yalnızca ölçüm fonksiyonu yönünden |
| Sınıf Ir | Yeniden kullanılabilir cerrahi aletler | Cerrahi makas, pens | Evet, yalnızca yeniden işleme yönünden |
| Sınıf IIa | Orta risk | Tanısal ultrason cihazları, işitme cihazları | Evet |
| Sınıf IIb | Orta-yüksek risk | Ventilatörler, infüzyon pompaları | Evet |
| Sınıf III | Yüksek risk | Kalp kapakçıkları, koroner stentler | Evet |
Örnekler genel bilgi amaçlıdır. Bir cihazın sınıfı ürün adına göre değil, MDR Ek VIII'deki sınıflandırma kurallarına göre belirlenir: kullanım amacı, vücutla temas süresi, invaziv olup olmadığı ve enerji aktarımı dikkate alınır.
NB sertifikası gerektiren cihazlarda CE işaretinin yanında 4 haneli onaylanmış kuruluş numarası bulunur. Sınıf I cihazlarda bu numara yer almaz; bu cihazlar için "MDR sertifikası" diye sunulan bir belge varsa neyi kapsadığını sorgulayın.
MDR sertifikası, EUDAMED'in herkese açık arayüzündeki "Search & View > Certificates" bölümünden sertifika numarasıyla sorgulanır. EUDAMED (European Database on Medical Devices), Avrupa Komisyonu'nun tıbbi cihaz veri tabanıdır ve ücretsizdir; sorgulama için üyelik gerekmez.
EUDAMED'de sorgulama yaparken kullanabileceğiniz bilgiler:
| Bilgi | Nerede bulunur? |
|---|---|
| Sertifika numarası | Sertifikanın üst kısmında |
| Üretici adı | Sertifika, etiket ve AB Uygunluk Beyanı |
| SRN (Single Registration Number) | Üreticinin EUDAMED aktör kaydı; AB Uygunluk Beyanı |
| Basic UDI-DI | AB Uygunluk Beyanı ve sertifika eki |
| NB numarası | CE işaretinin yanında ve sertifikada |
Hayır, tek başına bu sonuca varılamaz. EUDAMED'in sertifika modülü 28 Mayıs 2026'dan itibaren zorunludur, ancak onaylanmış kuruluşların bu tarihten önce düzenlediği sertifikaları sisteme girmek için 28 Mayıs 2027'ye kadar süresi vardır (DNV, HPRA). Eski MDD ve AIMDD sertifikaları da EUDAMED'de yer almayabilir.
Kaydı bulamadığınızda sertifikayı düzenleyen onaylanmış kuruluşa yazıp doğrulama isteyin. Birçok onaylanmış kuruluşun kendi sitesinde de sertifika sorgulama sayfası bulunur.
Onaylanmış kuruluş, sertifikadaki 4 haneli NB numarası NANDO'da aratılarak doğrulanır. NANDO (New Approach Notified and Designated Organisations), Avrupa Komisyonu'nun onaylanmış kuruluşları ve yetki kapsamlarını yayımladığı resmî listedir; Single Market Compliance Space portalı üzerinden erişilir.
Kasım 2026 itibarıyla NANDO'da MDR kapsamında 51 onaylanmış kuruluş listelenmektedir; listede Türkiye'de yerleşik kuruluşlar da vardır (Climedo, NANDO verisi).
İki noktaya dikkat edin. ISO 13485 veya ISO 9001 belgesi düzenleyebilen her belgelendirme kuruluşu MDR kapsamında onaylanmış kuruluş değildir. Ayrıca bir kuruluşun NANDO'da yetkili görünmesi, onun adını taşıyan her sertifikanın gerçek olduğunu göstermez; sertifika numarası ayrıca doğrulanmalıdır.
MDR uygunluğunu değerlendirmek için tek bir sertifika değil, birbiriyle tutarlı olması gereken yedi belge ve bilgi istenmelidir. Doğrulamanın özü, bu belgelerdeki üretici adının, modelin ve tanımlayıcıların birbirini tutmasıdır.
| Belge veya bilgi | Kim düzenler? | Neyi kontrol edin? |
|---|---|---|
| MDR sertifikası | Onaylanmış kuruluş | Numara, geçerlilik tarihi, kapsam, üretici adı ve adresi |
| AB Uygunluk Beyanı (EU Declaration of Conformity) | Üretici | (AB) 2017/745'e atıf, risk sınıfı, Basic UDI-DI, varsa NB numarası |
| Basic UDI-DI | Üretici | Sertifika ve EUDAMED kaydıyla aynı mı? |
| UDI-DI | Üretici | Satın alınan model ve varyantla eşleşiyor mu? |
| Ürün etiketi | Üretici | Üretici adı, model, CE işareti, NB numarası, UDI |
| Kullanım kılavuzu | Üretici | Kullanım amacı sertifika kapsamıyla uyumlu mu? |
| SRN | EUDAMED (aktör kaydı) | Üretici ve yetkili temsilci EUDAMED'de kayıtlı mı? |
AB Uygunluk Beyanı ile MDR sertifikası aynı belge değildir: beyanı üretici imzalar, sertifikayı onaylanmış kuruluş düzenler.
Sahte veya yanıltıcı bir MDR sertifikası çoğunlukla üç yerden ele verir: düzenleyen kuruluş yetkili değildir, belge aslında başka bir şeyi belgeler veya belgedeki bilgiler ürünle uyuşmaz. Aşağıdaki 11 işaretten biri varsa satın almayı durdurup yazılı teyit isteyin.
Kuruluşla ilgili işaretler
Belgenin türüyle ilgili işaretler
İçerikle ilgili işaretler
Kesin yargıya varmadan önce onaylanmış kuruluşla doğrudan teyitleşin; veri tabanında kayıt bulunmaması gecikmeden veya geçiş hükümlerinden kaynaklanıyor olabilir.
Türkiye'de sahte sertifika, usulsüz CE işaretlemesi veya mevzuata aykırı tıbbi cihaz şüphesi Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'na (TİTCK) bildirilir. Tıbbi cihazların piyasa gözetimi ve denetimini TİTCK bünyesindeki Tıbbi Cihaz Denetim Hizmetleri Daire Başkanlığı yürütür.
Bildirim için üç kanal kullanılabilir:
Sertifika bir AB ülkesinde düzenlenmiş görünüyorsa, o ülkenin tıbbi cihazlardan sorumlu yetkili otoritesine (Competent Authority) de bildirim yapılabilir. Sahtecilik ve marka taklidi ayrıca adli makamların görev alanına girer.
Bildirim ne kadar somut olursa inceleme o kadar hızlı ilerler. Belgeleri değiştirmeden, orijinal hâliyle saklayın ve şunları ekleyin:
Hastaneler, satın alma birimleri, biyomedikal teknik servisler ve distribütörler satın alma öncesinde aşağıdaki 10 adımlı doğrulamayı yazılı bir prosedüre bağlamalıdır.
Bir MDR sertifikasını kontrol etmek, PDF'e bakmak değil; belgeyi düzenleyen kuruluşun yetkisini, belgenin geçerliliğini ve satın alınan ürünü gerçekten kapsayıp kapsamadığını doğrulamaktır. EUDAMED, NANDO, AB Uygunluk Beyanı, ürün etiketi ve UDI bilgileri birbirini tuttuğunda belge güvenilir kabul edilebilir.
Biyomex olarak tıbbi cihaz mevzuatı, biyomedikal sistemler ve teknik değerlendirme süreçlerinde kurumların güvenilir bilgiye ulaşması için çalışıyoruz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz.
Bu rehber Biyomex Medikal tarafından hazırlanmıştır. MDR'nin resmî metnine ulaşmak için tıklayınız.
Etiketler: MDR, CE İşareti, TİTCK, EUDAMED, Onaylanmış Kuruluş, NANDO, Sahte Sertifika, Satın Alma