Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB), "Sağlık Teknolojilerinde Yerlileşme Stratejisi ve Gelecek Perspektifi — Üreten Sağlık Modeli" başlıklı raporunu yayımladı. Raporun tıbbi cihaz bölümü, sektörün uzun süredir hissettiği bir şeyi rakamlarla ortaya koyuyor: kamu hastanelerinde 2025'te kullanılan tıbbi cihaz ve malzemenin tutar olarak %68'i ithal. Aşağıda raporun dış ticaret, branş ve satın alma verilerini derledik.
Dış Ticaret: İthalat, İhracatın İki Katından Fazla
Rapora göre Türkiye 2025'te tıbbi cihazda 1,34 milyar dolar ihracat yaptı, 3,18 milyar dolar ithalat yaptı. Toplam dış ticaret 4,52 milyar dolar. Yani her 100 dolarlık alıma karşılık yalnızca 42 dolarlık satış var.
2016'dan bu yana yaklaşık üç kat: İhracat 2016'da 460 milyon dolardı. Pandemi yılı 2021'de 1,44 milyar dolarla zirve yaptı, 2022'de 1,19 milyar dolara geriledi, ardından yeniden toparlandı.
Karşılama oranı: 2016'da %20 olan oran 2021'de %55'le zirve yaptı, 2025'te %42'ye indi. Son düşüşün sebebi ithalattaki artış: ithalat 2021'deki 2,64 milyar dolardan 2025'te 3,18 milyar dolara çıktı.
Dünyadaki payımız: 500 milyar doları aşan küresel tıbbi cihaz pazarında Türkiye'nin payı yaklaşık %1.
Kime Satıyoruz, Kimden Alıyoruz?
İhracatın en büyük alıcısı Almanya (205 milyon dolar, toplamın %15'i). Onu Slovenya, Hollanda, ABD ve Rusya izliyor. Avrupa Birliği ülkeleri ihracatın %45'ini alıyor. CE işaretini kabul eden ülkeler hesaba katıldığında bu oran yaklaşık %70'e çıkıyor. Rapor bunu, Türkiye'nin AB tıbbi cihaz mevzuatını uygulamasına bağlıyor: aynı kuralları uygulamak, aynı pazara girişi kolaylaştırıyor.
İthalat tarafında ise tablo farklı:
Çin: İthalatın %19'u (618 milyon dolar) Çin'den. Çin'e satılan tıbbi cihaz ise yalnızca 48 milyon dolar; karşılama oranı %7,8.
ABD ve Almanya: İthalattaki payları sırasıyla %17 ve %12. Almanya ile ticarette karşılama oranı %54. Rapor bu örnekte, ihracatın ağırlıkla daha düşük teknolojili ürünlerden, ithalatın ise görüntüleme gibi yüksek teknolojili ürünlerden oluştuğunu vurguluyor.
Ne satıp ne alıyoruz: İhracatta öne çıkan grup %23 ile tıbbi sarf malzemesi, ithalatta ise %19 ile görüntüleme cihazları.
Pazarın Yapısı: Kamu Belirleyici
Ürün Takip Sistemi'ne (ÜTS) 2025 sonu itibarıyla kayıtlı firma sayıları şöyle:
Üretici: 1.775
İthalatçı: 2.456
Bayi / satış merkezi: 6.159
Rapora göre tıbbi cihaz pazarında kamunun payı %71. Kamu hastanelerinin satın alma tercihleri, sektörün yönünü büyük ölçüde belirliyor.
Hastanede Hangi Branş Ne Kadar İthal?
Raporun en dikkat çekici bölümü, kamu hastanelerinin Malzeme Kaynakları Yönetim Sistemi (MKYS) kayıtlarından alınan 2025 verileri. Tüketilen tıbbi cihaz ve malzemenin tutar olarak yaklaşık %32'si yerli, %68'i ithal. Ancak branşlar arasındaki fark çok büyük:
Neredeyse tamamı ithal: Hematoloji-onkolojide %99,7, kardiyolojide %97,4, gastroenterolojide %95,9. Kardiyoloji, toplam harcamanın %15'iyle en çok harcama yapılan ikinci branş.
Yerlinin güçlü olduğu alanlar: Ortopedide travma ve rekonstrüksiyon malzemelerinde ithal payı yalnızca %11,1. Omurga cerrahisinde %14,2, kadın hastalıkları ve doğumda %22,2.
Tablo, yerli üretimin ortopedi gibi alanlarda güçlü olduğunu, kalp ve damar ürünleri gibi yüksek teknolojili alanlarda ise henüz zayıf kaldığını gösteriyor.
Tamamı İthal Gelen 50 Cihaz
TÜSEB, kamu hastanelerinin 2020–2025 cihaz alımlarını incelemiş. Tutarları dolara çevirmiş, pandemi dönemindeki olağandışı alımların etkisini de düzeltmiş. Ardından kamuya tamamı ithal gelen cihazlar arasından en çok harcama yapılan 50 cihazın listesini çıkarmış. Bu 50 kalem, kamunun toplam cihaz alımının yaklaşık %42'sini oluşturuyor. Listenin ilk on sırası:
Görüntüleme: Bilgisayarlı tomografi, anjiyografi sistemi, ultrason, ekokardiyografi ve 1,5 Tesla MR.
Endoskopi: Endovizyon sistemi ve esnek endoskopi teleskobu.
Diğerleri: Hemodiyaliz cihazı, EKG cihazı ve göz için optik koherans tomografi (OCT).
Rapor buradan şu sonucu çıkarıyor: yerlileştirme çabası onlarca ürüne bölünmek yerine, yüksek değerli birkaç stratejik ürün grubuna odaklanırsa daha etkili olabilir.
Sarf Malzemesi: Her Gün Tekrarlanan Bağımlılık
Cihaz bir kez alınır. Sarf malzemesi ise tedavi sürdüğü sürece yeniden alınır. Bu yüzden rapor, sarftaki ithalat bağımlılığını tek seferlik bir açık olarak değil, sürekli bir tedarik bağımlılığı olarak görüyor.
100 kalemlik liste: Rapor, 2025'te kamu hastanelerinin hiç yerli ürün almadığı ve her birine en az 25 milyon TL harcadığı 100 sarf kalemini listeliyor. Bu 100 kalem, kamunun toplam sarf alımının %30'unu oluşturuyor.
İlk 10 kalem: Rapora göre en çok harcanan 10 kalem tek başına 8,05 milyar TL; bu da listenin yaklaşık %44'ü.
En çok harcananlar: Vücuda yerleştirilen kalp defibrilatörü (ICD), kateterle takılan aort kapağı (TAVI), üç boyutlu haritalamalı ablasyon kateteri ve ilaç salınımlı koroner stent. Ardından kılavuz tel, stapler kartuşu, tek kullanımlık nabız oksimetresi probu, damar ve safra yolu stentleri, antimikrobiyal yara örtüsü ve katarakt ameliyatında kullanılan fako kaseti geliyor.
Bu Rakamlar Kimin İşine Yarar?
Üreticiler ve yatırımcılar: Hangi ürüne kamuda ne kadar harcandığını ve bu ürünlerin ne kadarının ithal geldiğini gösteren hazır bir yatırım haritası. Raporda 50 cihazlık ve 100 sarflık listelerin tamamı yer alıyor.
İhracatçılar: İhracatın büyük kısmının CE işaretini tanıyan pazarlara gittiğini hatırlatıyor. Avrupa mevzuatına uyum, pazara erişimin anahtarı olmaya devam ediyor.
Biyomedikal ve satın alma ekipleri: Kendi hastanelerindeki harcamayı ülke genelindeki tabloyla karşılaştırmak için bir ölçüt.
Raporun tanı kitleri ve sağlıkta yapay zekâ bölümlerini ayrı yazılarda ele alacağız.
TÜSEB'in "Üreten Sağlık Modeli" raporuna ulaşmak için tıklayınız.
Sık Sorulan Sorular
Kamu hastanelerinde kullanılan tıbbi cihazların ne kadarı ithal?
TÜSEB raporuna göre kamu hastanelerinin MKYS kayıtlarında 2025 yılında tüketilen tıbbi cihaz ve malzemenin tutar olarak yaklaşık %68'i ithal, %32'si yerli üretim.
Türkiye'nin 2025 tıbbi cihaz ihracatı ve ithalatı ne kadar?
İhracat 1,34 milyar dolar, ithalat 3,18 milyar dolar. İhracatın ithalatı karşılama oranı %42.
Hangi branşlarda ithal ürün oranı en yüksek?
Hematoloji-onkolojide %99,7, kardiyolojide %97,4 ve gastroenterolojide %95,9. Ortopedide travma ve rekonstrüksiyon malzemelerinde ise ithal payı yalnızca %11,1.
Kamunun hiç yerli ürün almadığı sarf malzemeleri hangileri?
TÜSEB raporu, 2025'te kamu hastanelerinin tamamen ithal aldığı ve her birine en az 25 milyon TL harcadığı 100 sarf kalemini listeliyor; bu kalemler toplam sarf alımının %30'unu oluşturuyor. En çok harcananlar arasında vücuda yerleştirilen kalp defibrilatörü (ICD), kateterle takılan aort kapağı (TAVI), üç boyutlu haritalamalı ablasyon kateteri ve ilaç salınımlı koroner stent var.
Etiketler: Tıbbi Cihaz, Yerli Üretim, TÜSEB, Kamu Alımları, İthalat, İhracat