Birleşmiş Milletler iklim zirvesi COP31, 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da yapılıyor; Türkiye bu zirveye ilk kez ev sahipliği yapıyor. Peki dünyanın en büyük iklim toplantısının biyomedikal sektörüyle ne ilgisi var? Sanılandan fazla: zirve ilk gününü Sağlık Günü ilan etti, dönem başkanlığının eylem gündeminde "dayanıklı sağlık sistemleri" başlı başına bir tema ve Dünya Sağlık Örgütü'ne göre sağlık sektörü, sağlığını korumaya çalıştığı gezegene küresel emisyonların %4,4'ü kadar yük bindiriyor. Bu yazıda zirvenin sağlık ayağını ve bunun hastanedeki biyomedikal ekipler için karşılığını derledik.
Antalya'da Neler Oluyor?
COP31, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi taraflarının 31. konferansı. Resmî sitesine göre zirve 9–20 Kasım'da Antalya'da yapılıyor ve devlet başkanlarından bilim insanlarına, iş dünyasından sivil topluma on binlerce katılımcıyı buluşturuyor.
Bizi ilgilendiren ayrıntı, dönem başkanlığının eylem gündeminde: temiz enerji, sıfır atık ve yeşil sanayileşmenin yanında "Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri" da öncelikli temalardan biri. Temanın tanımı dikkat çekici: geleceğin sağlık sistemleri iklime dayanıklı, düşük karbonlu ve hakkaniyet odaklı olarak kurulmalı.
Zirve Sağlık Günü ile Açıldı
Dünya Sağlık Örgütü'nün duyurusuna göre zirvenin ilk günü olan 9 Kasım, Sağlık Günü olarak düzenlendi. Programda dört üst düzey panel ve bir bakanlar yuvarlak masası vardı; oturum başlıkları arasında iklime duyarlı sağlık teknolojileri ve iklim eylemi için dijital sağlık da yer aldı.
Sağlık Pavilyonu: Dünya Sağlık Örgütü, zirve boyunca (9–20 Kasım) açık kalan Sağlık Pavilyonu'nda 60'tan fazla etkinlik düzenliyor ve 12 tematik günün hepsinde sağlık başlığını masada tutuyor.
Yeni girişim: Dönem başkanlığı, Sağlık Günü'nde Antalya Initiative for Health Resilience (AIR) adlı girişimi başlattı. Türkçeye "Antalya Sağlık Dayanıklılığı Girişimi" diye çevrilebilecek bu gönüllü ve bağlayıcı olmayan girişim; ülkelerin sağlık sistemlerini iklim kaynaklı risklere karşı güçlendirme deneyimlerini birbirleriyle paylaşmasını amaçlıyor.
Örgütün mesajı net: İklim krizi bir sağlık krizi. Örgüte göre hava kirliliği dünyada yılda yaklaşık 7 milyon can alıyor ve iklim kaynaklı afet ölümlerinin %90'dan fazlası gelişmekte olan ülkelerde yaşanıyor.
Yatırımın karşılığı: Örgütün zirveden günler önce yayımladığı analize göre, önceliklendirilmiş altı iklim-sağlık eylemi yılda 1,6 milyon hayat kurtarabilir ve yatırılan her 1 dolar 24 dolar olarak geri dönebilir.
Sağlık Sektörünün Kendi Karbon Ayak İzi: %4,4
Sağlık sektörü iklim tartışmasında yalnızca "etkilenen" taraf değil. Health Care Without Harm ve mühendislik firması Arup'un 2019'da yayımladığı, alanının ilk küresel hesaplaması olan rapora göre:
Sağlık sektörünün iklim ayak izi küresel emisyonların %4,4'üne denk geliyor.
Sektör bir ülke olsaydı, gezegenin beşinci büyük emisyon kaynağı olurdu.
Hesap "beşikten mezara" yapıldı; yani yalnızca hastane bacasından çıkan değil, tedarik zincirinin tamamından gelen emisyonlar da dahil.
Dünya Sağlık Örgütü'nün COP31'deki üç ana mesajından biri de tam bunun üzerine: sağlık sistemleri iklime dayanıklı olmanın yanında düşük karbonlu ve sürdürülebilir hâle getirilmeli.
Bunun Hastanedeki Karşılığı: Biyomedikal Ekipler
"Düşük karbonlu sağlık sistemi" kulağa bir politika hedefi gibi geliyor; ama hastanede bunun büyük bölümü, biyomedikal ve klinik mühendislik ekiplerinin zaten yaptığı işlerden geçiyor:
Enerji, cihazın gerçek maliyetinin parçası: TÜSEB'in "Üreten Sağlık Modeli" raporu, bir cihazın gerçek değerinin satın alma bedeliyle değil; bakım, sarf ve enerji tüketimiyle birlikte hesaplanması gerektiğini yazıyor. Aynı yazıda aktardığımız gibi, Birleşik Krallık'ın 2026 tarihli ihale kılavuzu sağlık teknolojisi alımlarında puanın en az %60'ını fiyat dışı değer ölçütlerine ayırıyor. Ayrıntılar TÜSEB raporu yazımızda.
Bakım ve kalibrasyon, ömür uzatır: Düzenli bakım ve kalibrasyonla ömrü uzayan her cihaz, erken hurdaya ayrılan bir cihazın üretim ve nakliye emisyonunu geciktirir. Biyomedikal ekiplerin günlük işi, bu yönüyle aynı zamanda bir kaynak verimliliği işidir.
Yeniden kullanım ve geri kazanım: Geçen hafta Antalya'da yapılan 3. Ulusal Biyomedikal Kongresi'nin bildirileri arasında kullanım dışı endoskopi optiklerinin hastane bünyesinde geri kazanımı da vardı; yeniden kullanılabilir cerrahi aletlerin bakım süreçleri ise kurs programındaydı. Saha bu konulara çoktan girmiş durumda.
Tedarik tercihlerinin ağırlığı: Sektör ayak izinin hesabına tedarik zinciri de dahil olduğuna göre, satın alma kararları yalnızca bütçeyi değil emisyonu da şekillendiriyor. Fiyata değil toplam değere bakan satın alma yaklaşımı, bu yüzden iklim tarafında da karşılığı olan bir tercih.
Zirveden Ne Beklemeli, Ne İzlemeli?
Zirve 20 Kasım'a kadar sürüyor. Sağlık tarafında izlemeye değer üç başlık:
AIR girişiminin içeriği: Girişim gönüllü ve bağlayıcı değil; zirve sonrasında deneyim havuzunun uluslararası iklim-sağlık ittifakı ATACH üzerinden yürütülmesi planlanıyor.
Taahhütlerin takibi: Dünya Sağlık Örgütü'ne göre Antalya'nın sağlık açısından ölçüsü, geçmiş zirvelerde verilen sözlerin ve COP30'da kabul edilen Belém Sağlık Eylem Planı'nın uygulanıp uygulanmadığı olacak.
Finansman: Örgüt, sağlığın iklim finansmanında açıkça sayılan bir başlık olmasını istiyor. Bu gerçekleşirse, sağlık sistemlerinin iklim yatırımları için yeni bir kaynak kapısı açılmış olur.
Zirvenin sağlıkla ilgili somut çıktılarını ve bunların Türkiye'deki sağlık teknolojileri ekosistemine yansımalarını izlemeye devam edeceğiz.
Dünya Sağlık Örgütü'nün COP31 Sağlık Günü duyurusu için tıklayınız.
Sağlık sektörünün iklim ayak izi raporu (Health Care Without Harm – Arup) için tıklayınız.
Sık Sorulan Sorular
COP31 ne zaman ve nerede yapılıyor?
Birleşmiş Milletler iklim zirvesi COP31, 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da yapılıyor. Türkiye bu zirveye ilk kez ev sahipliği yapıyor.
COP31'de sağlık neden gündemde?
Zirvenin ilk günü olan 9 Kasım, Sağlık Günü olarak düzenlendi; oturum başlıkları arasında iklime duyarlı sağlık teknolojileri de vardı. Dönem başkanlığının eylem gündeminde 'Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri' öncelikli temalardan biri ve Dünya Sağlık Örgütü zirve boyunca açık Sağlık Pavilyonu'nda 60'tan fazla etkinlik düzenliyor.
Antalya Sağlık Dayanıklılığı Girişimi (AIR) nedir?
Dönem başkanlığının Sağlık Günü'nde başlattığı, gönüllü ve bağlayıcı olmayan bir girişim. Ülkelerin sağlık sistemlerini iklim kaynaklı risklere karşı güçlendirme deneyimlerini paylaşmasını amaçlıyor; zirve sonrasında uluslararası iklim-sağlık ittifakı ATACH üzerinden yürütülmesi planlanıyor.
Sağlık sektörünün iklim üzerindeki payı ne kadar?
Health Care Without Harm ve Arup'un 2019 tarihli raporuna göre sağlık sektörünün iklim ayak izi küresel emisyonların %4,4'ü; sektör bir ülke olsaydı dünyanın beşinci büyük emisyon kaynağı olurdu. Hesaba tedarik zinciri de dahil.
Biyomedikal ekipler düşük karbonlu sağlık sistemine nasıl katkı verir?
Yazıda derlendiği gibi: cihaz alımında enerji tüketimini de içeren toplam maliyete bakmak, düzenli bakım ve kalibrasyonla cihaz ömrünü uzatmak, yeniden kullanım ve geri kazanım uygulamaları ve tedarik tercihlerinde fiyat yerine toplam değeri gözetmek.
Etiketler: Antalya, COP31, İklim Değişikliği, Sürdürülebilirlik, Dünya Sağlık Örgütü, Sağlık Sistemleri